“Лалын улс”-ын найзууд болон дайснууд

“Лалын улс” террорист бүлэг болон курдуудын хоорондох дайн Ойрхи Дорнодыг улам бүр хуваан бутаргасаар байна. Турк улс хүссэн хүсээгүй курдуудад гараа сунгаж, Тунис улс лалуудад шинэ дайчид илгээх болов. Өрнөдийн орнууд “Лалын улс”-ын эсрэг талыг дэмжиж байх хооронд бүх дэлхийн өсвөр залуус Сирид очиж жихадын дайнд оролцохыг эрмэлзэх болов хэмээн хэвлэлд бичиж байна. Америкийн агаарын хүчин өнгөрсөн амралтын өдрүүдээр “Лалын улс” бүлэг болон курдуудын хооронд тулаан болж байгаа Сирийн хил орчмын Кобани хот дээр зэр зэвсэгтэй 27 чингэлгийг шиджээ. Гэвч дараа нь зарим чингэлэг лалын дайчдын гарт орсон гэрэл зураг, бичлэг интернэтээр тарсан юм. Лалынхан ачааны зарим хэсгийг олзолсон байж болохыг Пентагоны төлөөлөгч Жон Кирби үгүйсгэсэнгүй. АНУ босогчдод агаараас цохилт өгөх, тагнуулын нислэг үйлдэх, цэргийн зөвлөхүүдээ илгээх болон лалуудыг сөрөн зогсож буй хүчинг дэмжих бусад арга хэмжээнд 424 сая доллар зарцуулаад байна. Өөрөөр хэлбэл, америкууд “Лалын улс” бүлгийн эсрэг тэмцэлд өдөрт 7.6 сая доллар зарцуулж байна хэмээн “Wall Street Journal”-д бичжээ.

“Лалын улс”-ын дайчид хөрш Ирак улсад идэвхтэй давшиж, Анбар мужийг эзлэхээр уулгалж, Айн аль-Асад агаарын цэргийн бааз, Хадита далан болон ойрхны тосгон сууринг эзлээд байгаа юм. Мөн лалын дайчид Сирийн хилээс Багдад хүртэлх зам харгуйг бараг хяналтдаа аваад байна. Тэгвэл Турк улс Иракийн курд дайчдыг өөрсдийн хилийг нэвтэрч, “Лалын улс” бүлгийн эсрэг байлдаж байгаа курдын отрядуудад туслахыг зөвшөөрчээ.

Кобани хот Сири, Туркийн хил дээр байрладаг. Анкара саяхныг хүртэл курд дайчдад тусламж үзүүлэх өрнөдийн уриа дуудлагад хойрго хандаж, хил хязгаар, газар нутагт нь заналхийлж байгаа лалын дайчдад газраар цохилт өгөхөөс татгалзаж байв.

Курд үндэстэнд угаас таагүй ханддаг Туркийн эрх баригчид Курдын Ажилчдын намыг хууль бус хэмээн үздэг. Гэсэн хэдий ч хөрш Сирид байдал хурцдахын хэрээр Анкара дотоодын зөрчилдөөнөө хойш тавихаас өөр аргагүй болсон хэмээн ажиглагчид хэлж байна. Үүнээс гадна Турк улс курд дайчдыг дэмжихийг уриалж байгаа АНУ-ын дарамт шахалтад орж буй нь ойлгомжтой.

Тулааны талбараас хавьгүй хол оршдог Тунис улс энэ мөргөлдөөнд идэвхтэй татагдан оржээ. “Арабын хавар”-аас нааштай үр дүн хүртэж, ардчилсан дэглэм тогтоож чадсан цорын ганц улс болох Тунис нь “Лалын улс” бүлэгт цэрэг, дайчид нийлүүлэгч томоохон улс болоод байна. Тунист улс төр, шашны үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлдэг тул тэндээс можахедуудыг элсүүлэхэд түвэггүй бололтой. Хэдийгээр тунисчууд “Лалын улс” бүлгийг ил тодоор дэмждэггүй ч 30-аас доош насны ямар ч эр Сири, Иракт очиж, лалуудын талд тулалдаж байсан хүмүүсийг сайн таньдаг аж.

“Лалын улс”-ын нөлөөнд автсан дэлхийн улс орнуудын өсвөр залуус тийшээ сэтгэл нь татагдан явсаар байгаа юм. Гурав хоногийн өмнө Франкфуртын нисэх буудал дээр 15, 16, 17 насны гурван америк охиныг саатуулжээ. Холбооны мөрдөх товчооны үзэж буйгаар, тэд Сирид очиж лалын босогчдын эгнээнд нэгдэх гэж байсан аж. Австрийн иргэншилтэй хоёр охин Сирийн Ракка (“Лалын улс” бүлгийн мэдэлд байдаг) хотод очиж, лалын босогчидтой нийлж, жирэмсэн болсон нь дэлхий даяар шуугиан дэгдээж байгаа билээ.

Мөн хэд хоногийн өмнө Австралийн харъяат, 17 настай Абдулла Эльмир хөвгүүн Сидней дэх гэрээсээ зугтаж, Сири дахь лалын босогчид дээр очжээ. Тэрээр загасчлах нэрээр гэрээсээ гарч Тайланд, Малайз, Туркээр дамжин Сирид очсон байна. Шаргал үстэй Эльмир жихадын дайчдын дунд зэвсэг барин зогсч “Лалын улс”-ын хар туг Букинам, Цагаан ордон дээр залартал тэмцэл зогсохгүй хэмээн ярьж байгаа зураг, бичлэг интернэтээр таржээ. 

Зургийн тайлбар: Абдулла Эльмир